Wekelijkse vogelradar – 4 september 2026

Van harte welkom bij de ‘Wekelijkse Vogelradar’. In deze rubriek lees je iedere vrijdag alles wat je nodig hebt om van jouw weekend een geslaagd vogelweekend te maken. We zetten de actuele zeldzaamheden, unieke kansen en de verwachtingen voor de komende dagen voor je op een rij. Zo weet je waar je moet zijn en op welke soorten je extra alert kunt zijn.

September is aangebroken en dat betekent normaliter maar één ding: de kans op zeldzaamheden neemt flink toe. Toch begon de eerste septemberweek vooralsnog relatief rustig. De vraag is dan ook: gaat de zee morgen, zaterdag, leveren? Of wordt juist de zuidoostenwind van zondag de grote kanshebber? De verwachtingen zijn in deze tijd van het jaar vaak hooggespannen. En dat is niet zo vreemd: september kan zomaar een spectaculaire dwaalgast opleveren. Maar zoals zo vaak bij vogeltrek geldt: de verwachtingen zijn soms groter dan het uiteindelijke resultaat. Toch is juist dát de charme van september. Eén onverwachte vogel kan een ogenschijnlijk rustige dag in één klap veranderen in een topdag. Dus verrekijker en telescoop paraat, want de komende dagen kan er zomaar iets bijzonders tussen zitten.

Zeldzaamheden

• Het begon allemaal op Schiermonnikoog, waar een gelukkige waarnemer de harten van de vogelcommissie sneller deed kloppen met de melding van een witbandkruisbek. Helaas bleef het bij een vlijmscherpe beschrijving en ontbreekt het keiharde fotobewijs, een klassiek geval van “je had erbij moeten zijn”. Toch is het verhaal allesbehalve uit de lucht gegrepen: in Polen, Duitsland en het zuiden van Scandinavië is namelijk een bescheiden invasie van deze oostelijke soort gaande. Als de wind even meezit, vliegen ze binnenkort misschien wel zo je eigen achtertuin in (mits je daar een fatsoenlijk naaldbos hebt staan).
• Intussen liet ook de buitencategorie roofvogels van zich horen. Een steppearend besloot op 27 augustus een spontane ‘roadtrip’ door Nederland te maken met tussenstops in Gelderland en Noord-Brabant. Twee dagen later, op 29 augustus, dook de gigant weer op boven het Dal van Deelen bij Hoenderloo. Daarna vervolgde hij met noorderzon zijn weg, waarmee hij tientallen vogelaars achterliet die te laat van hun bank kwamen.
• Over verstoppertje spelen gesproken: in Limburg wist de poelsnip op 29 augustus nog voor de nodige opwinding te zorgen. Veel tijd om van het moment te genieten was er niet, want zodra deze geheimzinnige moerasbewoner werd opgestoten, ging hij er als een haas vandoor om niet meer gezien te worden. Een echte opsteker voor wie net op de juiste seconde de goeie kant op keek!
• Tot slot moeten we onze glazen bol, beter bekend als collega Laurens, toch even een eervolle vermelding geven. Hij voorspelde het vorige week al met profetische precisie, en ja hoor: op 29 augustus scheerde de tweede vale pijlstormvogel van het jaar langs de beroemde telpost Camperduin. Tegenwoordig zijn deze zeldzame zeevogels zo schaars dat je er bijna een vreugdedansje voor op de zeedijk zou uitvoeren.

Leuke krenten

• In diezelfde noordelijke contreien (Waddeneilanden) dook ineens een roze spreeuw op. September en oktober zijn de maanden waarin je elke zwerm gewone spreeuwen moet scannen. Meestal ontpopt zo’n ‘bijzondere’ vogel zich na drie keer goed kijken helaas gewoon als een wat vreemd uitgeslagen jeugdige spreeuw, maar af en toe heb je hoofdprijs en zit er echt zo’n oogverblindend roze snoepje tussen.
• Voor de oplettende vogelaar staat de gestreepte strandloper op het verlanglijstje. Hoewel deze Amerikaanse dwaalgast tegenwoordig jaarlijks in ons land opduikt en daarmee niet meer zó schokkend zeldzaam is, blijft het de absolute koning in het spelletje ‘zoek de verschillen’. Tussen honderden gewone steltlopers kijk je er immers nog steeds zó overheen! Nu de slikken weer vollopen met doortrekkende kemphanen, bonte – en kleine strandlopers, is het dus zaak om niet te gehaast door je telescoop te kijken. Let scherp op dat afwijkende formaat, die strak afgesneden borsttekening en de snavelvorm vóórdat je doorloopt.
• En wie denkt dat al het leuks zich alleen in het noorden afspeelt, heeft duidelijk de polders van Zeeuws-Vlaanderen over het hoofd gezien! Dit zuidelijke grensgebied blijkt in september een absolute magneet voor verrassingen, waar de zilte zeelucht en brede akkers garant staan voor de nodige vogelactie. Ook langs de Westerschelde en in de uitgestrekte Zeeuws-Vlaamse polders laat de grijze wouw van zich horen, en hoe! Op 1 september zorgden deze roodogige acrobaten voor pure adrenaline toen er maar liefst drie individuen samen werden gezien. Een klinkend nieuw record voor Nederland! Na de spectaculaire verschijning van de sakervalk afgelopen week bewijst die hoek van het land opnieuw dat je er de hoofdprijs kunt binnenslepen. De streek blijkt een fantastische invalshoek voor zeldzame roofvogels.
• Op Texel schoof men begin september aan voor een van de klassieke septemberkrenten uit de pap: de sperwergrasmus. Dit is een meester in het zich onzichtbaar maken. Hij heeft een passie voor de dichtste duindoorns en meest ondoordringbare bosjes, waar hij zich lekker geborgen houdt. Maar wie in deze tijd van het jaar geduldig de struiken uitkampt, kan zomaar beloond worden met zo’n schitterend getekende verrassing.
• Tot slot stak ook de roodpootvalk zijn kop weer op. Begin september kwamen er verspreid over het land meerdere meldingen binnen van deze elegante jager. Soms heb je geluk en zit hij erbij als een echt fotomodel op een weidepaaltje, zeker de eerste kalenderjaar vogels zijn soms verrassend weinig schuw en laten zich op een presenteerblaadje bekijken. Kortom: de polders in en scannen maar!

Vooruitblik

Na een week waarin de ruige zuidwestenwind de regie strak in handen had, lijkt het weerbeeld dit weekend eindelijk te kantelen. De wind draait zaterdag naar het westen, en zondag naar het zuidoosten, in september is dat precies de spreekwoordelijke knop die omgaat in het hoofd van iedere vogelaar.

Dat betekent voor zaterdag dat er kansen zijn aan de kust! Denk hierbij aan kleinste jager, vorkstaartmeeuw en diverse soorten pijlstormvogels. Voor zondag betekent dit namelijk dat trekvogels die hun route over het Europese binnenland vervolgen, door deze oostelijke component richting onze kustlijn worden gedrukt. Met een beetje geluk levert dat op de bekende telposten en in de kustbosjes heerlijke taferelen op: sperwergrasmus, grauwe fitis, een bergfluiter (spec), noordse boszangers en andere oostelijke zangers die ineens uit de duindoorns opduiken.