Zo herken je het porseleinhoen

Kenmerken

Het porseleinhoen leeft een verborgen leven in moerasgebieden. Ze geven de voorkeur aan zoet en ondiep water met een vrij lage begroeiing van riet, zegge en lisdodde. Ze laten zich vrijwel nooit zien en een porseleinhoen zien, lukt nog het best in de nazomer als ze aan de slikranden van rietvelden foerageren. In het voorjaar en in de broedperiode laat het porseleinhoen zijn roep, die als een zweepslag klinkt, horen.

Verenkleed

Een porseleinhoen is iets kleiner dan een waterral en zowel mannetjes als vrouwtjes hebben op de groenbruine bovendelen een witte streping. Daarmee zijn ze bijvoorbeeld goed te onderscheiden van een waterral. De borst is bruingrijs gekleurd en is ook wit gespikkeld. De flanken, ondervleugel, buik en onderstaart zijn zwart en wit gebandeerd. De wenkbrauwstreep, wangen en keel zijn blauwgrijs. De teugel, tussen snavelbasis en oog, is meer zwart gekleurd. De snavel heeft een hoge basis en is roodachtig uitlopend naar een meer groengele punt. De poten zijn groen tot felgroen gekleurd. Tussen mannetjes en vrouwtjes zijn slechts minimale verschillen te ontdekken en de verschillen zijn niet meer dan indicatief voor het geslacht, zo heeft een vrouwtje een minder uitgesproken gezichtstekening.

Juveniel kleed

Een juveniel porseleinhoen lijkt in oktober al op een adulte vogel. Er zijn bij een juveniel porseleinhoen enkele minieme verschillen waar te nemen zoals de zeer donkere iris, de witte spikkels voor op de kop, tot voorbij de wenkbrauwstreep en een uitgebreide donkere tekening op de snavel. De blauwgrijze kleur op de kop en borst ontbreekt.

Kenmerkend gedrag

Het mannetje laat zich vooral ’s nachts horen en is overdag muisstil. Het porseleinhoen stelt hoge eisen aan het leefgebied, zo mag het water niet te diep zijn en moet voldoende dicht begroeid zijn zodat de vogel makkelijk in dekking kan foerageren. Pas in de nazomer laten porseleinhoenen zich aan de slikranden zien waar ze op zoek gaan naar insecten, ongewervelden, kleine visjes en amfibieën. Daarnaast eten ze ook plantaardig materiaal en zaden. Vanaf augustus vertrekken de eerste porseleinhoenen alweer naar de overwintergebieden in Zuid-Europa en Noord-Afrika. Er is vrij weinig bekend van de trek maar het is wel bekend dat de meeste porseleinhoenen in Oost-Afrika van Egypte tot in Soedan overwinteren.

Gelijkende soorten

Een waterral heeft een enigszins vergelijkbare lichaamsbouw en leeft ook verborgen in een vergelijkbaar leefgebied. Een waterral heeft een volledig anders gevormde snavel. De vrij lange en dunne rode snavel valt nog het meest op. De bovendekveren zijn net als bij een porseleinhoen bruin gekleurd maar missen de witte tekening. De poten zijn roodachtig in plaats van groen gekleurd zoals dat bij een porseleinhoen het geval is. Een juveniele waterral heeft nog het meest weg van een porseleinhoen omdat deze jonge vogel nog maar amper de kleuren en veren van een adulte vogel heeft. De jonge waterral is net als een porseleinhoen overwegend bruin gekleurd en daarmee lijken ze op elkaar maar de lange snavel is bij een juveniele waterral al opvallend aanwezig.

Wist je dat?

• De roep van een porseleinhoen soms wordt beschreven als een droge klap van een zweep? De roep klinkt als “hwiet”, “hwiet”.
• Het in Nederland om slechts enkele honderden broedparen gaat en de vogel op de Rode lijst staat?