Zo herken je de zeearend

Kenmerken

De zeearend is met 40 broedparen(2024) inmiddels een succesvolle Nederlandse broedvogel. Zeearenden broeden sinds 2006 weer in Nederland en waren daarvoor meer dan honderd jaar afwezig in ons land. Ze zijn vooral te vinden in voedsel- en waterrijke gebieden zoals de Oostvaardersplassen, Lauwersmeer en de Biesbosch. De gebieden zijn groot en rustig waar ze nestelen in grote stevige bomen waar de nesten soms honderden kilo’s kunnen wegen. De zeearend kan ondanks zijn trage vleugelslag verrassend snel en wendbaar zijn waardoor een vliegende gans amper kans heeft om te ontsnappen. Ze leven voornamelijk van gevangen vogels, vis en zoogdieren maar eten ook wel aas. Al vroeg in het jaar als het soms nog flink koud kan zijn beginnen de zeearenden al aan hun nest en kunnen vanaf en eind februari het eerste ei al leggen.

Verenkleed

Een adulte zeearend van een jaar of zes-zeven heeft een volledig gele snavel en een helder gele iris. Bij een onvolwassen vogel is de iris donker gekleurd. En misschien wel het opvallendste kenmerk van een adulte vogel zijn de volledig witte staartveren (de Engelse naam is: white-tailed eagle). De poten zijn bevederd. In het adulte verenkleed zijn in het geheel geen witte veren meer zichtbaar. Bij jonge vogels tot vijf jaar zijn die witte lichaamsveren wel enigszins zichtbaar maar zijn wel steeds minder te zien naarmate de vogel ouder wordt. En hoe ouder de vogel wordt, worden ook de kop en borst steeds lichter van kleur. Het vrouwtje is iets groter dan het wat slankere mannetje maar zien er verder hetzelfde uit.

Juveniel kleed

Het verenkleed van deze jonge zeearend heeft een aantal belangrijke kenmerken waaraan te zien is dat het hier een jonge vogel betreft. Het regelmatig getekende kleed laat zien dat er nog geen sporen van rui te zien zijn. De borst is gelijkmatig gestreept en op de dekveren vormen de donkere schachtstrepen en top van de veren een gelijkmatig patroon. De kop is geheel donker en ook de iris is donker gekleurd. De teugel, de streep tussen de snavelbasis en oog is vrij licht gekleurd en nog niet naar geel verkleurd. De poten zijn nog niet bevederd zoals dat bij een adulte zeearend het geval is. En voordat de juveniele zeearend het adulte verenkleed krijgt verstrijken minimaal vier jaren en het kan soms nog een paar jaar langer duren voordat de zeearend volledig is ‘uitgekleurd’.

Kenmerkend gedrag

Een zeearend kan net als de visarend al vliegend vissen in het water vangen. Met de klauwen vooruitgestoken slaan ze de messcherpe nagels in de rug van een vis en nemen hem mee om in een boom of op de grond op te eten. Maar ook vliegende ganzen of zoogdieren zoals hazen zijn niet veilig. Zeearenden kunnen eindeloos in een boom zitten en de omgeving nauwgezet observeren om vervolgens laag over grote waterplassen te vliegen en zo duizenden eenden en andere watervogels de lucht in te jagen. Ze zien dan al of er zwakke exemplaren tussen zitten die dan op het menu komen te staan.

Gelijkende soorten

De Europese zeearend lijkt nog het meest op de steenarend maar die komt in Nederland niet voor. In Nederland lijkt de visarend in zijn gedrag nog enigszins op de zeearend alleen eet de visarend, de naam zegt het al, vrijwel uitsluitend vis terwijl de zeearend een veel uitgebreidere menukaart heeft. Beide vogels zijn in het vergelijkbare biotoop te vinden en kunnen op gepaste afstand prima naast elkaar leven. In de vlucht kan de veel kleinere buizerd nog enigszins op een zeearend lijken maar ook dat is geen echte goede vergelijking.

Wist je dat?

• Het nest van een zeearend jaar na jaar wordt gebruikt en elk jaar verder uitgebreid wordt? Het nest kan 2 x 2 meter groot worden en wel tot 600 kilo zwaar zijn.
• De spanwijdte van een adult vrouwtje zeearend 2.45 meter bedraagt en door de breedte, lengte en het rechthoekige silhouet veel weg heeft van een zwevende deur?