Zo herken je de visarend

We nemen deze maand afscheid van de visarenden, want dit is de maand dat de visarenden en hun jongen wegtrekken uit Nederland. Deze bijzondere roofvogels overwinteren in West- en Centraal-Afrika en soms ook wat dichter bij huis zoals het Middellandse Zeegebied en Midden-Oosten. Met de huidige ringprojecten en gezenderde vogels weten we tegenwoordig exact waar ze in de winter verblijven en leren we veel van de trekroutes die deze vogels afleggen. De Nederlandse visarenden overwinteren in Senegal, Gambia en Guinee-Bissau.

De visarend is voornamelijk in de buurt van visrijk water te vinden want deze roofvogel eet vrijwel alleen vis. Van oorsprong broeden visarenden in grote en hoge bomen waar een enorm groot nest in wordt gebouwd. Tegenwoordig broeden ze ook in hoge hoogspanningsmasten zoals die in de Biesbosch staan. In deze maand trekken veel visarenden uit noordelijke streken over ons land zuidwaarts. Een goede tijd om met oostenwind de lucht extra goed in de gaten te houden.

De rug, dekveren en vleugels (1) van de visarend zijn donkerbruin gekleurd in tegenstelling tot de contrasterende borst en buik (2) die helder wit zijn gekleurd. Over de borst (3) loopt een lichtbruine, beige borstband. De witte kop (4) heeft een brede zwarte band (5) die door het oog tot achter op de kop doorloopt en verbonden is met de donkere rug. Bij een adulte visarend is de iris (6) geel gekleurd. De arend heeft een niet echt uitgesproken kuif (7) maar die is wel goed zichtbaar. De krachtige poten (8) zijn bevederd en wit en de visarend heeft anders dan bij andere roofvogels klauwen (9) die voorzien van een keerteen*.

De visarend is goed herkenbaar door zijn manier van vliegen. De lange vrij lange geknikte vleugels vallen in de vlucht op. De visarend hangt klapwiekend, ook wel “biddend” genoemd, boven het water om zo zijn prooi te zoeken en uit te kiezen. Met een spectaculaire duikvlucht stoot de roofvogel met zijn poten vooruit op de prooivis waarbij hij soms geheel onder water verdwijnt. Met een aantal krachtige vleugslagen stijgt hij, met de prooi stevig in de klauwen, op uit het water en keert de vis in de lengterichting met de kop voorwaarts onder het lichaam. De prooi wordt soms op de grond maar vaak op een tak opgegeten.

Buizerds komen in veel kleurvarianten voor en met name de lichtere exemplaren lijken in de vlucht enigszins op visarenden. Beide vogels hebben een borstband en in de vlucht zijn ook bij beide vogels de polsvlekken zichtbaar. Buizerds zijn ongeveer dertig procent kleiner dan visarenden en zijn minder vaak bij water te vinden dan visarenden.