Zo herken je de steltkluut

Kenmerken

De steltkluut heet niet voor niets zo, de enorme lange dunne poten maken bijna de helft van zijn totale lengte uit en maken deze vogel tot een bijzondere en vooral sierlijke verschijning. De steltkluut was jaren terug een zeldzame en schaarse broedvogel in Nederland maar dat is in de paar voorbije jaren snel veranderd. Inmiddels broeden bijna honderd paar steltkluten in ons land en toch is die steltkluut nog steeds een schaarse broedvogel. De aantallen variëren per jaar en dat heeft vooral te maken met de droogte in het zuiden van Europa. Bij ernstige droogte daar, trekken de stelkluten noodgedwongen noordwaarts en daarmee zijn ook stelkluten slachtoffers van de klimaatverandering. Deze pionier heeft een voorkeur voor ondiep water en vooral ook voor nieuwe natte natuur.

Kleed man

Een steltkluut man heeft een diepzwarte mantel en vleugels terwijl het lichaam volledig spierwit is gekleurd. Het kan zijn dan een adulte man in het voorjaar een licht roze zweem heeft op de borst maar dat geldt niet altijd voor alle mannen. De zwarte snavel is zeer dun, recht en vrij lang. Er zijn witkoppige mannen maar de meeste mannen hebben zwarte veeertjes op de kruin en achterhoofd en deze zwarte pet kan bij de diverse exemplaren zeer variabel gekleurd zijn en kan soms zelfs diepzwart zijn maar deze zwarte pet loopt niet verder door naar de rug. De roze poten zijn in alle kleden extreem lang en in de vlucht steken de poten ver uit. In de vlucht is de donkere ondervleugel met witte okselhoek goed te zien.

Kleed vrouw

Een vrouwtje steltkluut is op de rug en bovenvleugel meer donkerbruin gekleurd dan zwart zoals dat bij een mannetje het geval is. Op de kruin is een vrouwtje ook minder solide donkergekleurd maar kan dan in sommige gevallen lijken op de lichter gekleurde mannen. De bruine rug is dan het onderscheidende kenmerk. Ook de vrouwen hebben dezelfde extreem lange roze poten en zijn voorzien van een dunne, zwarte rechte snavel.

Juveniel kleed

Een jonge steltkluut is in het eerste levensjaar vooral grijsbruin gekleurd. De grijsbruine dek- en schouderveren hebben lichte randen die in het eerste kalenderjaar al vrij snel wegslijten. De toppen van de armpennen hebben witte randen en die worden tot in het tweede kalenderjaar behouden. De dunne, rechte snavel is aan de basis roodachtig gekleurd en kleurt in de eerste winter al naar een geheel zwarte snavel. De poten zijn dofrood gekleurd en kleuren pas na de eerste winter naar roze zoals bij volwassen exemplaren.

Kenmerkend gedrag

Steltkluten zijn sociale vogels die onder de juiste omstandigheden samen optrekken en in een soort loskolonieverband samen broeden. Steltkluten foerageren met name in ondiep water waar ze vooral visjes, insecten, kikkervisjes en wormen vangen. Het water moet niet al te ondiep zijn anders moet de steltkluut door zijn lange poten heel diep doorbuigen om bij het voedsel te kunnen. Steltkluten broeden op de grond en de jongen kunnen direct na het uitkomen uit het ei voor zichzelf zorgen. Net als alle andere steltlopers zijn steltkluten nestvlieders.

Gelijkende soorten

De kluut lijkt wel op de steltkluut en staat eveneens op lange poten. Alleen zijn deze poten lichtblauw gekleurd in plaats van roze zoals bij de steltkluut. Ze zijn ook iets minder lang en ook de snavel wijkt af van die van de steltkluut. De snavel van de kluut is wel zwartgekleurd maar is omhooggebogen waardoor de kluut met de heen en weer bewegende snavel vrij gemakkelijk het voedsel uit het water zeeft. Voor de steltkluut is dat wat minder makkelijk zeker als het water ondiep is en de steltkluut meer moeite moet doen om voedsel te vinden. De kluut is ook hagelwit gekleurd en heeft zwarte belijning rond de vleugels. Kluten leven ook in ondiep water waar je ze ook vaak in groepen kunt zien rusten.

Wist je dat?

• Een steltkluut een ruim verspreidingsgebied heeft waarbij Nederland in Europa de meest noordelijke grens is waar de vogel ook broedt?
• De steltkluut op alle werelddelen voorkomt met uitzondering van Antarctica?