Op werkdagen voor 15.00 besteld, morgen in huis

Zo herken je de sneeuwgors

Download GRATIS het ebook '14 tips om meer te genieten van vogels' en ontvang onze 2 wekelijkse nieuwsbrief met de meest recente artikelen op vogelskijken.nl

 

Introductie

Wie wel eens een groepje sneeuwgorzen heeft zien vliegen, heeft zich waarschijnlijk wel eens afgevraagd of de vogel misschien zijn naam dankt aan zijn uiterlijk en (vlieg)gedrag. Dwarrelend als sneeuwvlokken, daarbij het vele wit in de vleugels tevoorschijn toverend, vliegen ze van de ene plek naar de andere. Of komt het omdat de vogels al vroeg terug zijn in hun noordelijke broedgebieden waar zij vaak nog sneeuw aantreffen of zelfs tussen of in de nabijheid van sneeuw hun nest bouwen?

‘s Winters verblijven de meeste sneeuwgorzen in Nederland langs de kust op stranden en schorren, al kun je ze een enkele keer ook in het binnenland op bijvoorbeeld braakliggend terrein aantreffen.

Winterse sneeuwgorzen. Fotograaf: Horneman69

Kenmerken

Een mooie groep foeragerende sneeuwgorzen. Fotograaf: Henk Baptist

 

Sneeuwgorzen zijn echte wintergasten die hier aan de kust overwinteren. Het aantal overwinteraars kan per winter variëren en ook kunnen flink wat vogels langs onze kust verder zuidwaarts trekken. Sneeuwgorzen hebben in de vlucht opvallend grote witte vleugelvlakken waardoor ze goed opvallen. Ze foerageren vooral langs de kustlijn waar ze zaadjes en insecten zoeken. Het foerageergedrag is beweeglijk waarbij ze ook steeds kleine stukjes opvliegen om vervolgens in de lage begroeiing uit het zicht te verdwijnen. Sneeuwgorzen worden zelden in het binnenland waargenomen. Het noorden van Schotland is het dichtstbij gelegen broedgebied van sneeuwgorzen. Al vroeg in het jaar vertrekken ze weer naar de broedgebieden waar ze soms in de nog besneeuwde broedgebieden aankomen en aan hun broedseizoen beginnen.

Kleed man

Sneeuwgors man. Fotograaf: Horneman69

 

Een man sneeuwgors heeft enkele subtiele details die hem onderscheiden van een vrouw sneeuwgors. Zo zijn de bovendekveren lichter/grijzer dan de schouderveren en zijn diezelfde schouderveren in het centrum breed en weinig puntig getekend. De toppen zijn eerder stomp en afgekapt. Bij vrouwtjes zijn de schouderveren juist smal en puntig getekend. De handdekveren bij een man zijn wit met een minimaal donkere top. Bij eerste winter exemplaren zijn die toppen geheel donker gekleurd.

Kleed vrouw

Sneeuwgors vrouw in winterkleed. Fotograaf: Henk Dikkers

 

Een vrouwtje sneeuwgors is met name te herkennen aan de specifieke kenmerken in de vleugel en schouderveren. Zo hebben de schouderveren zeer puntige zwarte centra en hebben de dekveren een donkere basis. In de vlucht is ook goed te zien wanneer het een vrouwtje betreft. Vrouwtjes hebben namelijk kenmerkende donkere dekveren waardoor het witte vleugelvlak veel minder wit is dan bij een mannetje sneeuwgors. Het witte vleugelveld zit meer geconcentreerd op de achterzijde van de vleugel.

Zomerkleed

Spitsbergen, sneeuwgors man in zomerkleed. Fotograaf: Luc Meert

 

In het broedseizoen zijn mannetjes sneeuwwit gekleurd met alleen een zwarte rug, zwarte vleugeldelen en zwarte middelste staartpennen. Ook de snavel is geheel zwart gekleurd. De sneeuwwitte veren van de sneeuwgors in de zomer zijn geen nieuwe veren die later ruien naar het meer bruine winter verenkleed maar het zijn juist geheel gesleten en verkleurde bruine veren. Het witte verenkleed wordt vermoedelijk geheel door sleet verkregen en is daardoor feitelijk geen echt zomerkleed.

Winterkleed

Adulte winterse man sneeuwgors. Fotograaf: John Jak

 

Na het broedseizoen in de periode augustus-oktober ruien de sneeuwgorzen hun witte gesleten zomerkleed naar verse grijze en bruine veren. De witte delen kleuren dan naar roestbruin en de rug kleurt naar warm bruin en zwart gevlekt. Door deze rui kunnen ze goed geïsoleerd de winter in. De zwarte snavel verkleurd in de winter naar geel met een klein zwart puntje. In het voorjaar vindt nog een kleine rui van de kop- en borstveren plaats. In de vlucht is bij een mannetje het grote witte vleugelveld goed zichtbaar. De armpennen, dekveren en handdekveren kleuren volledig wit.

Juveniel kleed

Spitsbergen, juveniele sneeuwgors. Fotograaf: Frank Kremer

 

Een juveniele sneeuwgors is niet in Nederland te zien. De jongen worden in Noord-Schotland, IJsland, Oost-Groenland en Scandinavië geboren en komen hier aan het eind van het broedseizoen naartoe. De jonge vogels missen nog kleur. Bij de snavel is de kenmerkende gele mondhoek van een jonge vogel goed te zien.

Kenmerkend gedrag

Druk foeragerende sneeuwgorzen. Fotograaf: Ruud Scherpenisse

 

De hier overwinterende sneeuwgorzen leven in groepen. Ze vliegen en foerageren in groepen wat hun beschermt tegen jagende roofvogels die hierdoor in verwarring raken. Sneeuwgorzen kunnen plots tegelijk opvliegen, een kort rondje vliegen en een eindje verder weer landen. De vlucht is snel en ze vliegen laag in een golvende vlucht. Tijdens de vlucht laten ze constant een zachte roep horen waarmee ze contact houden met de groep. In de vlucht zijn de witte vleugelvlakken dan goed zichtbaar. De foeragerende sneeuwgorzen zijn verrassend tam en vrij makkelijk benaderbaar.

Gelijkende soorten

IJsgors, eerste winter met een nog hoornkleurige snavel en donkere punt. Fotograaf: Arie Ouwerkerk

 

In de winter is aan de kust de ijsgors ook een graag geziene gast maar is veel zeldzamer dan de sneeuwgors. De ijsgors is wel iets kleiner dan de sneeuwgors en meer bruin dan wit gekleurd. De ijsgors is een vrij schuwe vogel en foerageert veel meer in de beschutting van natte graslanden en slikken en minder op open zandvlaktes zoals stranden en duinen. In de vlucht mist de ijsgors de grote witte vleugelvlakken en is meer bruin gekleurd en vooral ook zwaar gestreept.

Wist je dat?

  • De sneeuwgors is de meest noordelijk broedende zangvogel. Geen enkele andere landzangvogel broedt zo noordelijk op de toendra’s dan de sneeuwgors. Ze maken hun nesten in het vroege voorjaar als er nog sneeuw ligt.
  • Het zien van sneeuwgorzen bij ons aan de kust is een teken van winter maar het zien van sneeuwgorzen in het noorden is juist een voorbode van de lente.

 

Reageer op dit artikel

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Geef een reactie

Reageer op dit artikel

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *