Zo herken je de kuifeend

Kenmerken

Kuifeenden zijn duikeenden die een voorkeur hebben voor groot en dieper water. Ze kunnen tot wel vijf meter diep naar hun voedsel duiken wat voornamelijk bestaat uit schelpdieren zoals driehoeksmosselen en andere waterdiertjes. Daarnaast worden ook waterplanten, granen en zaden gegeten. In het broedseizoen zijn kuifeendenkoppels in poldersloten, plasjes en kleinere ondiepe wateren te vinden waar dan ook gebroed wordt. De nesten met soms wel 14 eieren worden goed verborgen in de oevervegetatie. Nederlandse broedvogels overwinteren in Zuid-Europa en Engeland terwijl de kuifeenden uit Noord- en Centraal-Europa hier in Nederland overwinteren.

Kleed man

Een kuifeend mannetje is met zijn sterk contrasterende zwart-witte verenkleed een makkelijk te herkennen eend. De flank is volledig smetteloos wit en scherp afgetekend ten opzichte van de rest van het geheel zwarte verenkleed. De dekveren en tertials (binnenste armpennen aan de voorvleugel die als de vogel in rust is de hand- en armpennen beschermen) kunnen met de juiste lichtinval een metallic glans krijgen. Een mannetje heeft een lange zwarte afhangende kuif en de eend heeft opvallende helder gele ogen met een zwarte pupil. De snavel is blauwgrijs met een verharde zwarte punt ook wel de snavelnagel genoemd.

Kleed vrouw

In tegenstelling tot het scherp getekende zwart witte verenkleed van een mannetje heeft een vrouwtje een vrij egaal warmbruin verenkleed zonder scherpe witte aftekening op de flank. De snavel is iets donkerder grijs gekleurd en heeft ook de zwarte snavelnagel. Het oog van een volwassen vrouwtje is eveneens helder geel gekleurd en heeft ook een zwarte pupil. Opvallend is de witte snavelbasis die per kuifeend vrouw erg variabel kan zijn. Het wit aan de snavelbasis is zelden scherp begrensd.

Juveniel kleed

Jonge mannetjes en vrouwtjes kuifeenden zien er na het donsstadium in het eerste half jaar vrijwel hetzelfde uit. Beide geslachten zijn na de donkere bijna zwarte donsfase grijsbruin gemarmerd waarbij de jonge mannetjes aanzienlijk sneller een gele iris ontwikkelen dan de jonge vrouwtjes. In januari-februari krijgen de kuifeenden het volwassen verenkleed en zijn de beide geslachten goed van elkaar te onderscheiden. Het vrouwtje kan in deze fase nog een minder helder geel oog hebben. Het jonge vrouwtje is nog wat lichter bruin gekleurd dan een volwassen vrouwtje. Het jonge mannetje heeft in deze fase een kortere kuif en donkere snaveldelen. De borst is nog niet helemaal zwart uitgekleurd en heeft nog een enigszins bruin zweem.

Kenmerkend gedrag

Kuifeenden zijn duikeenden en dat is goed te zien aan de positie van de poten aan het eenden lichaam. De poten zitten achter op het lichaam waardoor de eenden minder makkelijk op het land kunnen lopen dan grondel eenden. Bij grondel eenden zoals wilde eenden zitten poten meer in het midden van het lichaam waardoor die wat makkelijker op het land kunnen lopen. Maar die kunnen daardoor niet goed duiken. Kuifeenden zoeken hun voedsel bijna volledig onder water en door het sprongetje wat ze maken als ze duiken kunnen ze bijna loodrecht naar beneden duiken.

Gelijkende soorten

Zowel een kleine topper als een topper lijken sterk op een kuifeend en voor beide toppersoorten zijn maar enkele subtiele verschillen te benoemen. Een topper is iets groter dan een kuifeend en heeft een vrij lichtgrijze rug met een donkere tekening en mist de kenmerkende lange afhangende kuif van de kuifeend. Het topper vrouwtje heeft op de snavelbasis een breed en scherp begrensd wit gebied. Verder lijkt de topper sterk op een kuifeend net als een kleine topper die ongeveer even groot is als een kuifeend en zelfs een kleine aanzet tot een kuif heeft waardoor de kop een wat hoekig achterhoofd heeft. Het verenkleed van de kleine topper en topper zijn vergelijkbaar.

Wist je dat?

• In de winter de kuifeendenpopulatie vertienvoudigd en de aantallen wel op kunnen lopen tot 250.000 exemplaren?
• Kuifeenden driehoeksmosselen en slakken in hun geheel doorslikken en dat de krachtige maagspieren de schelpen moeiteloos kraken?
• Kuifeenden zeer sociaal zijn en het grootste deel van het jaar in grote groepen samenleven?