Zo herken je de blauwe kiekendief

Kenmerken

Blauwe kiekendieven zijn hier vooral in het winterhalfjaar te zien. In Nederland is de blauwe kiekendief als broedvogel op enkele broedparen na bijna uitgestorven. De hier overwinterende blauwe kiekendieven komen voornamelijk uit Scandinavië en Noord-Rusland. Een flink deel van deze noordelijke blauwe kiekendieven trekt in het najaar ook door naar Afrika. Het is een grote kiekendief met een opvallende witte stuitvlek. Blauwe kiekendieven jagen laag over de velden in hun typische trage vlucht waarbij de vleugelslagen afgewisseld worden met glijvluchten en de vleugels in een ondiepe V worden gehouden. Mannetjes zijn blauwgrijs van kleur met zwarte vleugelpunten terwijl de vrouwtjes overwegend bruin gekleurd zijn met eveneens de opvallende witte stuitvlek.

Kleed man

Een mannetje blauwe kiekendief is, de naam zegt het al, blauwgrijs van kleur met een wat vage donkergrijze vleugelachterrand(1). De vleugelpunten(2) zijn met de vijf handpennen of vingers zwart gekleurd en veel donkerder dan de vleugelachterrand. De stuit(3) is uniform wit gekleurd en alleen bij juveniele manlijke vogels nog vrij duidelijk gebandeerd. De poten(4) en de iris(5) zijn geel gekleurd.

Kleed vrouw

Het vrouwtje blauwe kiekendief is donkerbruin gekleurd en vanaf juveniele exemplaren tot de eerste helft van het tweede kalenderjaar hebben alle vogels hetzelfde basispatroon, donkere bruingetekende bovenzijde, een gebandeerde staart en een grote opvallende witte stuitvlek. Adulte vrouwtjes hebben op de flanken veren met een druppelvormig patroon terwijl die veren bij een juveniele vogel juist weinig getekend zijn en daar slechts een lichte streping hebben.

Kenmerkend gedrag

Blauwe kiekendieven jagen laag in een glijvlucht boven open terrein zoals heide, duinen en akkers. De vleugels worden in een lichte V vorm gehouden en worden lichtjes heen en weer bewogen. Ze jagen amper op een tot twee meter hoogte, soms kortstondig biddend en zoeken systematisch grote oppervlakten af naar prooidieren zoals muizen en vogels. Kiekendieven jagen op zowel zicht als gehoor en vangen hun prooi door een korte plotselinge duik naar beneden. Met name in het winterhalfjaar zijn de blauwe kiekendieven jagend in het agrarisch gebied te zien. Blauwe kiekendieven gebruiken in de overwintergebieden gezamenlijke slaapplaatsen in rietvelden.

Gelijkende soorten

Een mannetje blauwe kiekendief is in het volwassenkleed te verwarren met een adulte man steppekiekendief. Beide vogels zijn lichtgrijs tot grijsblauw van kleur en hebben zwarte handpennen. De zwarte handpennen van de steppekiekendief zijn kenmerkend wigvormig getekend. Bij de steppekiekendief man is de donkere achterrand van de bovenvleugel afwezig en heeft dezelfde kleur als de rest van de bovenvleugel. De donkere achterrand is bij een adulte man blauwe kiekendief juist goed waarneembaar. De bovenstaartdekveren zijn bij een steppekiekendief gebandeerd terwijl die bij een blauwe kiekendief egaal wit zijn gekleurd. Maar vrouwtjes en juveniele steppekiekendieven zijn amper te onderscheiden van blauwe kiekendieven.

Grauwe kiekendieven lijken iets minder op blauwe kiekendieven en hebben enkele goed onderscheidende kenmerken. Zo heeft een mannetje grauwe kiekendief een kenmerkende zwarte baan over de basishandpennen. Deze zwarte baan ontbreekt bij zowel de blauwe kiekendief als bij de steppekiekendief. Ook heeft een adulte man een rossige tekening op de oksel- en ondervleugeldekveren. Een adulte man heeft een lichte krans rond het oog en die ontbreekt bij de blauwe kiekendief. De adulte vrouwtjes grauwe kiekendieven hebben een minder scherpe tekening in de handpennen en ook borst is veel gelijkmatiger voorzien van een brede streping. Beide vogels hebben net als blauwe kiekendieven en steppekiekendieven een opvallende witte stuit.

Wist je dat?

• Het geslacht van de jonge blauwe kiekendief niet alleen al in het nest bepaald kan worden door hun grootte, maar ook door de kleur van de iris. Bij mannetjes is de kleur van de iris lichtgrijs en wordt aan het begin van het najaar zelfs geel, bij jonge vrouwtjes blijft de iris donkerbruin.
• Een mannetje blauwe kiekendief polygaam is en er meerdere vrouwtjes en nesten op na kan houden? Dat kunnen er wel twee of drie zijn maar meer is ook mogelijk.