Vinden vogels het leuk om te vliegen? Onlangs probeerde een gedragsbioloog die vraag te beantwoorden. Maar bestaat ‘leuk’ wel in de belevingswereld van vogels? Wanneer vogels worden verstoord en in de wieken gaan, lijkt het antwoord duidelijk: leuk is anders. Het komt helaas maar al te vaak voor: vogels die opvliegen voor de mens. Niemand doet dat bewust.
Voor een vogel is bijvoorbeeld ‘aangestaard’ worden door een paar ogen, al dan niet door een kijker of telelens, bedreigend. Stopt een vogel met voedsel zoeken of veren poetsen, dan weet je eigenlijk al dat je ‘verstoort’. Een stap dichterbij en de vogel – of een groep vogels – vliegt op. Dat kost energie die beter besteed kan worden. Voor de nestzorg bijvoorbeeld; om op temperatuur te blijven; of toch om te vliegen, maar dan als natuurlijk gedrag zoals jagen, voedselvluchten of lange trektochten.
Rust een must
Rosse grutto’s tijdens een tussenstop in de Waddenzee bijvoorbeeld moeten in beperkte tijd voldoende voedsel – vooral wadpieren en zeeduizendpoten – vinden voor het vervolg van hun reis. Vlieg je dan ‘graag’ op? Het antwoord is evident: nee. Daar is ook voldoende wetenschappelijk bewijs voor. Tijdens zo’n tussenstop halverwege de broed- en overwinteringsgebieden heeft elk foerageermoment dat verloren gaat gevolgen voor de kans om in goede gezondheid de vliegreis te vervolgen. Wat voor rosse grutto’s geldt, gaat natuurlijk ook op voor andere vogels.
Lapponica & Taymyrensis
De noordelijk broedende rosse grutto’s die ons land aandoen zijn er in twee verschillende ondersoorten. Ze zijn in het veld niet van elkaar te onderscheiden maar hebben wel elk een eigen trekgedrag. De in arctisch Scandinavië en Noordwest-Rusland broedende rosse grutto’s worden aangeduid als Europese rosse grutto met de wetenschappelijke ondersoortnaam lapponica. Hun aantal wordt geschat op 150.000 tot 180.000 vogels. Zij overwinteren langs de West-Europese kust, waarvan een aanzienlijk deel in de Waddenzee.
De andere ondersoort is de Afro-Siberische rosse grutto met een geschat aantal van 625.000 vogels. Zij broeden op het Siberische schiereiland Tajmyr en dragen de ondersoortnaam taymyrensis. Deze rosse grutto’s overwinteren voor de West-Afrikaanse kust. In voor- en najaar leggen zij een monstertocht af tot soms 10.000 vliegkilometers. Dat doen ze in twee etappes, met de Waddenzee en Zeeuwse delta als essentiële tussenstops.
Vliegen op vet
De vogels hebben na de eerste etappe vrijwel al hun brandstof verbruikt en moeten meteen aan de slag om te herstellen en op te vetten voor de tweede etappe. Tijdens de tussenstop verdubbelen de vogels in gewicht. Per dag moeten ze gemiddeld zo’n tien gram vet weten op te slaan. Een opgebouwde vetreserve van rond de 200 gram vormt precies voldoende ‘kerosine’ voor de volgende non-stop vlucht van zo’n 4.000 tot 5.000 kilometers.
Dankzij late doortrekkers, vogels die hier blijven overzomeren en rosse grutto’s die al begin juli de broedgebieden verlaten vanwege mislukte broedsels, zijn er in ons land vrijwel altijd rosse grutto’s waar te nemen en te fotograferen. Mei en augustus-september zijn de piekmaanden van deze bijzondere vogelsoort die we, net als alle andere, graag de rust gunnen die ze toekomt.
Vogelbescherming Nederland – Paula Huigen
Gedragscode vogels kijken
Vogels kijken is een prachtige manier om van de natuur te genieten. Respect voor vogels en hun leefomgeving staan altijd voorop. Wil je ook helpen om vogels te beschermen? De gedragscode van Vogelbescherming Nederland helpt je op weg om ‘ongestoord’ van vogels te genieten. Zo kan ook jij bijdragen aan hun welzijn én bescherming. In het kort:
-
- Zet het belang van de vogel centraal. Houd voldoende afstand en let op signalen van stress, zoals alarmroepen, alert gedrag, weglopen of vluchten. Wees extra voorzichtig tijdens het broedseizoen, omdat vogels dan bijzonder kwetsbaar zijn voor verstoring. En deel geen locaties van zeldzame vogels of nesten.
- Wees een ambassadeur. Geef uitleg als iemand interesse toont en help andere (beginnende) vogelaars. Zie je iets wat ongepast is en vogels verstoort? Spreek iemand dan vriendelijk en positief aan; vaak is diegene meer onwetend dan onwelwillend.
- Houd je aan de regels. Het is strafbaar om in het wild levende vogels te verstoren. Respecteer de natuur en houd je aan wetten en regels. Lees op het bord van de terreinbeheerder of -eigenaar welke regels gelden. Betreed geen privéterrein en blijf op de paden of aangegeven route.
- Lok geen vogels. Het kan verleidelijk zijn om een vogel te lokken. Vogels zijn echter op hun mooist wanneer zij de ruimte hebben om hun natuurlijke gedrag te vertonen. Speel daarom geen vogelgeluiden af. En lok ze niet met voer om ze beter te zien.
- Zet het belang van de vogel centraal. Houd voldoende afstand en let op signalen van stress, zoals alarmroepen, alert gedrag, weglopen of vluchten. Wees extra voorzichtig tijdens het broedseizoen, omdat vogels dan bijzonder kwetsbaar zijn voor verstoring. En deel geen locaties van zeldzame vogels of nesten.
Je leest de volledige gedragscode met meer uitleg op www.vogelbescherming.nl/gedragscode
Deze advertorial is onderdeel van het programma Wij&Wadvogels. Meer info staat op www.waddoejij.nl.

















