Op werkdagen voor 15.00 besteld, morgen in huis

Houtsnip

Scolopax rusticola

Vaak zie je een houtsnip pas op het laatste moment als hij voor je opvliegt in een vochtig stuk bos. In het voorjaar en zomer maken ze opvallende baltsvluchten in de schemering. Als het vriest kun je ze aantreffen op de meest uiteenlopende plekken, omdat ze dan op zoek gaan naar plekjes waar nog een zachte bodem is te vinden.

Houtsnip
Fotograaf: Lennart Verheuvel

Herkenning

34 cm. Plompe bosvogel, wordt meestal gezien als rossige rondvleugelige uilachtige vogel die tussen de bomen wegvliegt. Moeilijk in zit te zien te krijgen vanwege schuwheid, teruggetrokken gedrag en cryptische tekening. Bovendelen rossig bruin met gele en donkere vlekken en strepen. Onderdelen beige met fijne dwarsbandering. Brede zwarte dwarsbanden op kruin en nek, smaller wordend in nek. Gezicht beige met enkele donkere strepen. Heeft geen vleugelstrepen of opvallende stuit- of staarttekening. Poten kort, maar heeft lange vleeskleurige snavel met donkere punt. Sommige individuen hebben echter abnormaal korte snavels. Grote donkere ogen staan ver naar achteren en opzij in kop. Opvallende baltsvlucht in voorjaar: mannetjes vliegen in vleermuis- of uilachtige vlucht boven boomtoppen in schemering en maken niezende en lage grommende geluiden. Meest solitaire steltloper.

Verspreiding

Broedt in Centraal- en Oost-Europa, Rusland, Belarus, Oekraïne tot Japan. Is trekvogel. In Nederland vrij schaarse broedvogel, wegtrekkend, doortrekker en wintergast in vrij klein aantal.

Biotopen

Komt voor in diverse vochtige bossen met voldoende ondergroei.

Levenswijze

Voedsel
Voornamelijk regenwormen, maar ook insectenlarven en af en toe plantaardig materiaal.

Eieren
Aantal eieren in legsel meestal 4, soms 3-5, tweede legsel vaak 3. Ovaal tot peervormig. Glad en enigszins glanzend. Licht geelbruin to crème-achtig; zelden licht warm geelbruin tot roze-achtig. Gevlekt en gespikkeld, met nuances van licht- tot donkerbruin of roodachtig-bruin en lichter violetgrijs. Patroon meestal een mengsel van grote en kleine tekens. Vlekken gewoonlijk betrekkelijk klein en de tekens zijn vaak schaars en gecentreerd aan de stompe pool. Formaat 44,2 x 33,5 mm.

 

Geluid

Meestal zwijgzaam, maar tijdens baltsvlucht maakt mannetje laag grommend ‘brrrrr brrrr brrrr’ en luid, witte kwikstaartachtig ’tsissik’.

Laatste waarnemingen

Geluidsopnames

Foto's

Zo herken je de houtsnip

Opvliegende houtsnip. Fotograaf: Thijs Glastra

Kenmerken

Dankzij de sneeuw een goed zichtbare houtsnip. Fotograaf: Vincent Vuik

 

Houtsnippen zijn steltlopers die in bossen met voldoende beschutting leven. Gemengde bossen met ondergroei en een zachte bodem hebben de voorkeur. Het moet ook niet te droog zijn want de houtsnip houdt van een vochtige bodem waarin hij met zijn lange snavel naar insecten en wormen kan zoeken. Met zijn perfecte camouflage is deze toch redelijk algemene vogelsoort een zeldzaamheid om te spotten. In een winter met een mooi besneeuwde bodem is de houtsnip goed zichtbaar en kun je het geluk hebben om hem te zien. Hij leeft vooral ‘s-nachts en ook tijdens de trek vliegt de houtsnip alleen maar tijdens de nachtelijke uren.

Verenkleed

Een prachtige winterse houtsnip. Fotograaf: Arie Ouwerkerk

Een houtsnip is een wat plompe bruine steltloper met een lange stevige rechte snavel waarbij de vrouwtjes als enige verschil met mannetjes een iets langere snavel hebben. Bovenop de kop(1) lopen brede dwarsstrepen en zijn geen lengtestrepen te zien. De teugel(2), de streep die van de snavelbasis tot aan het oog loopt, is zwart. De houtsnip heeft zoals veel nachtvogels opvallende grote donkere ogen. Op de borst is een vage iets donkerbruine borstband te zien. De borst en buik zijn volledig en fijn gebandeerd waarbij de ondergrond lichtbruin gekleurd is.

Juveniel kleed

Bij een juveniele houtsnip zijn tot en met het eerste winterkleed de buitenste grote dekveren korter, rossiger en hebben smalle donkere banden. Bij een adulte houtsnip zijn die fijn gebandeerd op een lichtbruine ondergrond. De snavelbasis is bij jonge vogels roze gekleurd. Verder zien juveniele en adulte vogels er hetzelfde uit.

Kenmerkend gedrag

Goede gecamoufleerde houtsnip. Fotograaf: Henk Dikkers

 

Een houtsnip vertrouwt volledig op zijn perfecte schutkleur en kan bij verstoring tot op het allerlaatste moment blijven zitten. En als hij dan uiteindelijk toch opvliegt, gebeurt dat met klepperende vleugels en vliegt hij in een snelle vlucht op. Hij is dan nog voordat je het goed en wel beseft uit het zicht verdwenen. Tijdens de balts in het voorjaar vliegen de mannetjes over grote oppervlakten in het bos en maken daarbij een zacht knorrende geluid. Mannetjes paren met meerdere vrouwtjes en spelen geen rol tijdens de broedperiode en zorgen ook niet voor de jongen. De jonge houtsnippen zijn zoals alle steltlopers nestvlieders en kunnen voor zichzelf zorgen. Houtsnippen zijn echte nachtvogels die ook tijdens de trek uitsluitend ‘s-nachts vliegen.

Gelijkende soorten

Een adulte watersnip. Fotograaf: Henk Dikkers

 

De watersnip lijkt in een aantal opzichten op de houtsnip. Zo heeft een watersnip ook een lange rechte snavel en zwarte teugel. De watersnip is ook voornamelijk bruin gekleurd met lichtbruine accenten en streping. Je kunt zien dat beide vogels tot dezelfde snippenfamilie behoren maar bij nadere bestudering hebben de verschillen toch de overhand. De kopstreping van een watersnip loopt in de lengterichting en lopen over de rug meerdere brede goudkleurige banen. De watersnip is slanker en leeft niet in de bossen zoals een houtsnip

Wist je dat?

  • Door de anonieme leefwijze van de houtsnip de vogels moeilijk te inventariseren zijn en geen betrouwbare trend is vast te stellen? De aantallen worden daarom geschat en op basis daarvan is in bepaalde gebieden zoals de Veluwe en in de duinen wel een achteruitgang vast te stellen.
  • In de winter het aantal aanwezige houtsnippen in ons land ruim wordt verdubbeld?
  • De ogen ver op de kop staan waardoor hij bijna 360 graden zicht heeft en minder goed naar voren kan kijken?