Steltlopers zijn voor veel vogelaars een aansprekende soortgroep met veel prachtige soorten, zoals strandplevier, drieteenstrandloper of grauwe franjepoot. Voor determinatie stellen steltlopers de vogelaar echter vaak voor een uitdaging: is het nou een kleine strandloper of toch een grijze strandloper? Veldgids Steltlopers van Europa biedt hierbij een uitstekend hulpmiddel: de veldgids bevat goede foto’s, beschrijvingen en directe links naar geluiden van alle Europese soorten inclusief dwaalgasten.
Lars Gejl is auteur en natuurfotograaf en heeft al veel boeken over vogels geschreven. Van de Deen verscheen eerder in het Nederlands de Roofvogelgids (2019) en de zakgids Roofvogels en uilen van Europa (2021).
Veldgids
De net verschenen Veldgids Steltlopers van Europa is een herschreven versie van Gejls handboek Steltlopers van Europa, dat in groot formaat verscheen in 2016. De veldgids is met zijn compacte formaat overzichtelijker. Je vindt per soort sneller de bondige informatie over jizz, vlucht en kleedkenmerken. Ook worden verspreiding,
broedbiologie en trek besproken. Persoonlijk vind ik de aanvullende informatie over ondersoorten erg interessant. Van elke soort worden prachtige foto’s van verschillende kleden getoond met informatieve onderschriften. Bij elke soort staat een QR-code voor het geluid weergegeven, inclusief dwaalgasten. Dat maakt de gids zeer compleet.
Door de compactere opzet van de veldgids heeft de auteur soms keuzes moeten maken die jammer zijn. De serie beelden van groepen vogels, die wellicht meer in het handboek passen, zijn weggelaten. En belangrijker voor de determinatie: de beelden die het verschil in schouderveren laten zien tussen een adulte en juveniele watersnip of tussen watersnip en stekelstaartsnip ontbreken in de veldgids en dat is een gemis.
Geluiden
Veel steltlopers, ook dwaalgasten, zijn goed te onderscheiden op geluid. Zo hebben de Aziatische en Amerikaanse goudplevier een duidelijk andere roep dan de goudplevier. Deze veldgids belicht deze verschillen door beschrijvingen en QR-codes van alle soorten, ook van de dwaalgasten, op te nemen. De veldgids is bovendien aangevuld met enkele geluiden die in het handboek nog niet stonden, zoals bij de Amerikaanse watersnip en Siberische grijze ruiter.
Leeftijden
In de inleiding belicht Gejl aan de hand van de bonte strandloper het rui en de verschillende cycli die daarbij worden doorlopen. Hij laat mooi de grote verschillen zien tussen juveniel en de daarop volgende kleden. Van verschillende soortgroepen met grote verschillen tussen juveniel en adult kleed, zoals plevieren, strandlopers en
ruiter, zijn vergelijkingspagina’s toegevoegd. Dat is zeer waardevol, want het bepalen van de leeftijd is hier vaak de sleutel naar determinatie. Daarentegen is het jammer dat de soorten op de vergelijkingspagina’s niet op
relatieve grootte worden afgebeeld, terwijl het inschatten van de grootte juist zo belangrijk is bij de determinatie van steltlopers. De juveniele Amerikaanse bosruiter oogt nu bijvoorbeeld anderhalf keer zo groot als de juveniele witgat; in werkelijkheid zijn ze van vergelijkbare grootte.
Ik moest even wennen aan de zwarte en witte pijltjes met in de foto cijfers, die verwijzen naar het onderschrift. Het is even zoeken naar de bijbehorende tekst en onhandig is daarbij dat het cijfer soms voor en dan weer achter de uitleg staat; misschien iets om gelijk te trekken bij een volgende druk.
Compact en volledig
Veldgids Steltlopers van Europa beschrijft de 79 Europese soorten steltlopers: 42 algemeen voorkomende broed- en trekvogels en 37 zeldzamere Noord-Amerikaanse en Aziatische dwaalgasten. Het is een plezier om van al deze algemene en zeldzame soorten de kenmerken en foto’s te bestuderen. De veldgids bevat een schat aan
informatie met de ruim 600 foto’s, soortbeschrijvingen, vergelijkingspagina’s, beeldoverzichten en vogelgeluiden. Voor vogelaars die graag de Waddenzee of Delta bezoeken is dit een heerlijke veldgids om alles over steltlopers op te kunnen zoeken.
Lars Gejl. Veldgids Steltlopers van Europa. KNNV Uitgeverij, Zeist 2025. 318 blz. €35,95.
