Vogels kijken kan 24 uur per dag, zeven dagen in de week. Ook in de nacht valt er genoeg te beleven. Er zijn verschillende manieren hoe je dit vogelen in de nacht kunt aanpakken. In dit artikel zetten we alles voor je op een rij.
Voorjaarsnachtronde
Pas als bijna alle zomervogels gearriveerd zijn, wordt het vogelen in de nacht interessant. Na zonsondergang zijn veel soorten in natte gebieden nog druk bezig met het verdedigen van hun territorium en het zoeken naar een partner. Dit doen ze ’s nachts omdat de lucht dan kouder is, waardoor hun geluid verder draagt, maar ook omdat er ’s nachts minder concurrentie is van andere vogelsoorten.
Verschillende (zeldzame) soorten rallen zijn overwegend nachtactief, denk aan klein- en kleinst waterhoen, kwartelkoning en porseleinhoen. Daarnaast moet je zeker een oor open houden voor zeldzame zangvogels als noordse nachtegaal, krekelzanger en struikrietzanger.
Voorbereiding is het halve werk
Het belangrijkste wanneer je een nachtronde hebt gepland is de voorbereiding. Veel van de genoemde soorten hebben specifieke habitats waarin ze zicht thuis voelen. Kwartelkoningen houden van uiterwaarden met hoog gras, noordse nachtegalen zitten in jonge loofbossen met weinig nachtegalen, krekelzangers hebben niet per se water nodig, zolang er maar verschillende jonge wilgen of meidoorns staan.
Het is dus zaak om vooraf gebieden uit te zoeken die geschikt zijn voor de soorten waar je naar opzoek gaat. Ik gebruik zelf vaak satellietkaarten om te beoordelen of een stukje er interessant uitziet, let hierbij ook op de bereikbaarheid. In veel natuurgebieden mag je ’s nachts niet komen, dus zorg dat je uitgekozen gebied langs de openbare weg ligt.
Dan begint het zoeken! Rijd met de fiets of auto rustig langs je gebied en stop af en toe. Luister voor minimaal één minuut op elke plek, eventueel met je handen achter je oren gevouwen, dit zorgt ervoor dat je je gehoor beter kunt ‘richten’.
Nachtelijke vogeltrek
Let tijdens je rondes door de loofbossen en moerassen ook op nachtelijke migratie. Veruit de meeste vogelsoorten trekken ’s nachts, maar veel soorten doen dat onopgemerkt en vliegen hoog in de lucht. Echter zijn er enkele soorten die het vaakst op deze manier worden waargenomen. De kwak is daar één van. Van mei tot en met augustus is de kans het grootst om deze reiger over te horen vliegen. Let daarbij goed op het kenmerkende geluid: een concreet ”kwóáck”.
Tuinlijst
Het luisteren naar nachttrek is ook dé manier om bijzondere vogels aan je tuinlijst toe te voegen. Je zal niet de eerste zijn die tijdens je slapeloosheid zomaar een kwartel, roerdomp, porseleinhoen of groenpootruiter over je huis hoort vliegen. Ook in het oktober is dit een indrukwekkend fenomeen, waarbij soms een continu stroom koperwieken, zanglijsters of ganzen te horen is.
Winterse nachtronde
Zelfs in de wintermaanden is het vogelen in de nacht allesbehalve saai. Als je ’s nachts door het buitengebied rijdt of fietst zal je niet zelden bosuilen horen baltsen. Ook kerkuilen, ransuilen en steenuilen kunnen zomaar in de koplampen van je auto op een paaltje verschijnen. De eerste drie maanden van het jaar zijn ook de beste maanden om opzoek te gaan naar oehoes in de avondschemering. Deze soort breidt zich de laatste jaren sterk uit en is inmiddels al in meer dan de helft van de provincies tot broeden gekomen.
Naast uilen komen er ’s winters ook grote aantallen houtsnippen naar ons land toe. Deze foerageren vaak gezamenlijk op grasveldjes langs de bosranden. Zodra het koud wordt in het oosten worden de aantallen nog veel hoger. Soms zitten er dan wel tientallen tegelijk op één veld!
‘The best bird is a mammal’
Bij nachtrondes is deze spreuk ook vaak van toepassing. Het kan zomaar gebeuren dat er ineens een otter, wolf, of bunzing verschijnt. Ook boommarters en dassen zie je vaker ’s nachts dan overdag, dus houdt zeker een oog open voor alles met haren!
Er is in elk jaargetijde wel iets te beleven ’s nachts. Soms kan het lang (en laat) sprokkelen zijn voor weinig, maar als je af en toe een poging waagt, en al deze tips opvolgt zal je vroeg of laat beloond worden met een gave waarneming!
