Fotograaf van de maand oktober 2026: Cor van Spijk
Wie ben jij? Vertel eens iets over jezelf. Wie ben je, waar woon je, wil je iets vertellen over je leeftijd, beroep, je apparatuur. Heb je een website, dan kun je die hier ook noemen.
Mijn naam is Cor van Spijk, 71 jaar, geboren, getogen en gewerkt in Noord-Brabant. Na veertig jaar overheidsdienst in 2020 besloten om eerder met pensioen te gaan. In dat jaar ben ik met mijn vrouw Amaa naar Drenthe verhuisd en terechtgekomen ergens in de buurt van het Nationaal Park Dwingelderveld.
Mijn opleiding en werk was gericht op de aanleg en het beheer van openbare groenvoorzieningen en landschappelijke beplantingen. Halverwege mijn loopbaan, de eerste elf jaar bij de gemeente Den Bosch en later bij de provincie Noord-Brabant, ben ik overgestapt naar een leidinggevende functie in het verkeersbeheer.
Met veel voldoening heb ik vanaf 2008 gefotografeerd met diverse Olympus camera’s en objectieven en tot eind vorig jaar met de OM-1 van OM Systems. In mijn privé-hut fotografeer ik met de Olympus EM-1 M2 met een oude ED zoomlens 50-200 mm f2.8-3.5 erop. Voor in het veld ben ik vorig jaar overgestapt naar een full-frame camera; de Sony A7r IV i.c.m. Sony 300 mm. f2.8 en 2.0x TC. Op het verlanglijstje staat de Sony A7r VI met AI-oogdetectie.
Een website heb ik niet en dat is ook niet nodig omdat ik steevast verwijs naar Birdpix als iemand vraagt naar mijn foto’s.
Hoe en waarom ben je in de vogelfotografie verzeild geraakt? Doe je nog aan andere vormen van fotografie? Hoe lang fotografeer je al?
Mijn belangstelling voor de fotografie is ontstaan in 1975 tijdens een vervolgopleiding in Utrecht bij het aanleggen van een herbarium. Met een Minolta camera maakte ik toen veel dia’s van inheemse planten. Daarna kreeg ik interesse voor de macrofotografie. Echter in 2010, tijdens een vakantie in Frankrijk, zag ik bij een meer in het bos van Tronçais een blauwe flits voorbijkomen en ik was meteen verkocht. Ik had nog nooit een ijsvogel van dichtbij gezien en daar vlogen ze om mijn oren. Terug in Nederland ben ik op zoek gegaan naar plekken waar ijsvogels actief waren. Hierbij ontmoette ik vrijwilligers van de Stichting Natuurkanaal die camera’s in en om nestkasten plaatsten. Op het forum van hun site www.natuurkanaal.nl heb ik toen foto’s van ijsvogels geüpload die van hun broedwanden gebruik maakten. Niet alles van de kwaliteit die ik nu nastreef, maar ik was naast vrijwilliger ook hun huisfotograaf en daar was ik trots op. Helaas is in 2022 de stichting opgeheven. Ze deden goed werk voor de ijsvogels met het maken van broedwanden en plaatsen van takken langs kale waterschapssloten. Ze hadden ook camera’s in nestkasten voor slecht- en torenvalken op hoge gebouwen. In feite was stichting Natuurkanaal de voorloper van ‘Beleef de Lente’.
Wat vind je leuk aan het fotograferen van vogels? Zijn er ook minder leuke kanten aan?
Het gedrag en de verscheidenheid van vogels is fascinerend om te zien. En met het fotograferen zit of lig ik er, bij wijze van spreken, met mijn neus bovenop. Als ik me ergens in het riet verstop dan geniet ik van alles om mij heen, zoals van de heerlijke geur van de watermunt en de insecten die erop afkomen. Dichter bij de natuur kan ik niet komen. Helaas vinden de horzels, muggen en teken mij minstens zo interessant en moet ik regelmatig een beet incasseren. De minst leuke kant is een gemiste kans. Vooral als plotseling een kans ontstaat en de instelling voldoet niet of de tijd is te kort om te reageren. Hoewel ik me gerust een optimist kan noemen is op dat moment de teleurstelling groot.
Heb je je ergens in gespecialiseerd? Wat kenmerkt jouw foto’s?
Ik heb niet de neiging om rondom de vogel(s) veel ruimte te behouden, alleen als die ruimte een toegevoegde waarde heeft. Ik hou van het detail, van de glans in het oog en van de subtiele kleurovergangen in het verenkleed. Daarom probeer ik zo dicht mogelijk bij vogels te komen. Dit neemt niet weg dat ik bij een rustige omgeving het kader wat laat vieren. Ik begin meestal met een ruime uitsnede, dan hang ik achterover, en zie ik een te druk plaatje dan zoom ik verder in tot ik een vogel zie zonder te veel afleiding. Is de kadrering dan te krap dan neem ik dat voor lief. Ik probeer wel de standaardformaten 16:9, 3:2 en 4:3 te volgen.
Hoe werk je meestal? Vanuit de auto? Vanuit een schuilhut? Wandelend?
Ik fotografeer meestal zittend onder een camouflagekleed of liggend vanachter een camouflagenet. Gelukkig heb ik, als ex-ambtenaar, geen probleem met langdurig zitten en liggen. Verder maak ik in mijn tuin gebruik van een hut met een verhoogde waterbak ervoor. Mijn tuin ligt in een bosrijke omgeving, waardoor de vogels de waterbak goed weten te vinden. De achtergrond is een schaduwdoek met een neutrale lichtgroene kleur. Deze kleur varieert van groen naar grijs, afhankelijk van de lichtval, en is noodzakelijk vanwege het onrustige beeld erachter. Bij de foto van de appelvink is die grijze kleur goed te zien.
Het zoeken van een kansrijke plek doe ik meestal wandelend. Ik zoek vooral plekken waar ik mij kan verbergen. Maar soms is in het veld geen dekking, zoals op de droge riviervlakte bij Skala Kallonis op het Griekse eiland Lesbos. Hier was een kolonie bijeneters actief en die wilde ik zo kort mogelijk verstoren. De vlakte, met hier en daar een halfdode struik, lag vol met dode takken die door de rivier in de wintertijd waren aangevoerd. Toen kreeg ik het idee om van die takken een soort wigwam te maken en mij met camouflagekleed en al in te verbergen. Dit was een daverend succes want niet alleen ik zat daar, maar ook de bijeneters kozen de houtstapel als uitvalsbasis voor hun jacht op insecten. Het kenmerkende geluid en de kleurenpracht om mij heen zal ik nooit meer vergeten. Met als climax een herder en zijn schaapskudde die het terrein om de houtstapel ontdeden van de karige begroeiing. Gedreven door hoge nood ontworstelde ik me uit de opgestapelde takken en knikte de herder vriendelijk toe. Die toonde geen enkele verbazing dus blijkbaar was hij al gewend geraakt aan de rare fratsen van de toeristen op zijn eiland.
Hoe probeer je verstoring van de natuur te voorkomen?
Als mensen de natuur intrekken dan is een verstoring het logische gevolg ervan. Een verstoring beperken is wel mogelijk. Ik probeer op te gaan in de natuur door mij te kleden in camouflagekleding en door me behoedzaam te gedragen. Na observatie kies ik een kansrijke plek uit, zo dicht mogelijk bij de vogel(s). Door het gebruik van een camouflagekleed vertonen de meeste vogels daarna hun normale gedrag, met als toppunt een jonge ijsvogel die vanaf mijn hoofd ging vissen.
Wat zijn je favoriete gebieden of landen?
Vanwege de korte afstand het Dwingelderveld en daarnaast Texel en Terschelling en het waterrijke gebied De Brenne in Frankrijk. Ik ben een paar keer in Mongolië, het thuisland van mijn vrouw, geweest waar het ook goed vogels fotograferen is. De nomaden daar bemoeien zich niet met de vogels en die weten dat. Tijdens een rustpauze ging een grijskopspecht op twee meter bij mij vandaan op zoek naar insecten. Ook de witrugspecht en de drieteenspecht lieten zich ongestoord van een meter of vier fotograferen. De georganiseerde reizen die ik heb gemaakt naar Spanje (Sierra de Gredos), Hongarije (Hortobágy National Park en het Tizsameer) en Bulgarije (Rusenski Lom National Park) waren eenmalig omdat ik een georganiseerde reis te veel als een keurslijf ervaar. De hutten daar zijn overigens wel de moeite waard.
Op Lesbos genoot ik vele jaren van de enorme verscheidenheid aan soorten. Vorig jaar voor het laatst want het eiland is helaas te vervuild geraakt. Overal openbare (illegale) stortplaatsen, overal zwerfvuil waar plastic rommel het grootste deel van uitmaakt en het ergste: vervuild water. Waar ik in 2018 in het Meer van Metochi nog een klein waterhoen heb gefotografeerd dreven vorig jaar de plastic flacons wasverzachter en toiletreiniger langs een kale oever met alleen nog wat ralreigers in het struikgewas. Langs de rivieren en op de stranden zit ik tussen de plastic sandalen en jerrycans te kijken naar de bijeneters die tussen al die rommel hun nesten uitgraven. Een telling op een strookje strand van veertig bij vier meter leverde zo’n vijfhonderd stukjes plastic op. Een mooi eiland met helaas een onoplosbaar afvalprobleem.
Wat zou je nog graag willen doen op vogelfotografie-gebied? Welke foto wil je nog maken?
Ik wil mij meer gaan toeleggen op actie- en gedragsfoto’s. Welke foto wil ik dan nog maken? Liefst een spectaculaire foto, zoals een slangenarend met een adder of ringslang of een gevecht tussen twee slechtvalken. Als ik ergens ben dan fantaseer ik erop los. In mijn hoofd maak ik de ene prachtige foto na de andere…
Heb je nog een leuk verhaal over je fotografie-avonturen?
Nog woonachtig in Noord-Brabant ging ik op een mooie zomerse dag naar de Kraaijenbergse Plassen in het land van Cuijk. Het viel mij op dat het gebied doorspekt was met smalle paadjes. Er liepen paarden en koeien ter bevordering van de diversiteit maar zoveel elkaar kruisende paadjes had ik nog nergens gezien. Tot ik op groepjes naakte mannen stuitte die bij elkaar in de zon lagen. Lopend in mijn camouflagekleding en met een grote telelens om mijn nek voelde ik me behoorlijk opgelaten. Later koos ik een minder zonnige dag uit.
Welke rol speelt Birdpix voor jou als fotograaf?
Birdpix geeft mij een kader waaraan een vogelfoto moet voldoen. Hulde aan de moderatoren die ervoor zorgen dat de kwaliteit op peil blijft. Ik zie de site ook als een soort database. Ik was in de beginjaren actiever dan nu; ik geef soms nog wel commentaar met meestal een nominatie erbij, maar ook vaak alleen maar een nominatie. Die geef ik aan de foto’s die er voor mij uitspringen, zowel in kwaliteit als in zeggingskracht. Het bekijken van de foto’s op zich is al leerzaam door het inzien van de instellingen en de bijgaande informatie.
De maandopdracht heeft een ander leeraspect. Door de focus te verleggen naar een specifieke invulling, kom ik regelmatig uit mijn comfortzone. Zowel voor de beginnende als voor de meer ervaren fotografen beveel ik de MO van harte aan. Als deelnemer voel ik mij geroepen om iets van de andere inzendingen te vinden en dat probeer ik te doen naar eer en geweten. Hierbij leidend is het thema en niet de beste kwaliteit of de meest aansprekende foto. Een foto die niet of maar nauwelijks voldoet aan de opdracht geef ik geen nominatie. Dit is niet zo gemakkelijk omdat soms de formulering rekbaar is en dan past zo’n foto er al gauw in. Jammer, want hoe ruimer het thema wordt opgepakt des te minder het leeraspect tot uiting komt.
Wat zijn jouw tips voor andere vogelfotografen?
Wie ben ik om tips te geven; in magazines, sites en andere media is genoeg te vinden over de vogelfotografie. Als ik dan een tip mag geven: blijf baas over je camera. Probeer dus continue controle te houden over je instellingen in elke denkbare situatie. Ik zelf kies voor diafragma-voorkeur met meestal de grootste opening als basis. Dan is het alleen nog een kwestie van spelen met de ISO voor een adequate sluitertijd. De scherpstelling heb ik in het midden geconcentreerd. Hierdoor is voor mijn beleving vogels fotograferen een vorm van jagen; een vogel in het vizier nemen en afdrukken. Later bekijk ik wel wat de uitsnede moet worden. Onder een paar knoppen heb ik specifieke functies geprogrammeerd. Meer dan drie functies kan ik niet onthouden en meestal ontbreekt me de tijd om ze te gebruiken.
Wat vind je je beste foto, en vertel er eens iets over? Hoe en wanneer heb je hem gemaakt?
Mijn beste foto is de appelvink die naar een zonnepit pikt in de waterbak voor mijn hut. Een foto van 27 januari 2022 waar ik trots op ben omdat ik zelf de omstandigheden ervoor heb gecreëerd. Het jaar daarvoor had ik de hut gebouwd. De waterbak bevat een strandje op het eind. Hierop voer ik de vogels met een mengsel van fijne zaden en zonnepitten en soms gedroogde meelwormen. De kunst is om het voer buiten beeld te houden maar vooral de merels maken er een zooitje van. Sinds kort groeien er oeverplanten zoals kleine lisdodde, beekpunge en watermunt. Hierdoor oogt het al een stuk beter.
Een foto die bij mij de meeste gevoelens oproept is die van een ijsvogel die vanuit een wilg geconcentreerd loert op een visje. Deze vogelsoort heeft mij in de vogelfotografie getrokken en daar geniet ik nog elke dag van.
Wie wil je benoemen tot fotograaf van de komende maand, en waarom.
Ten eerste wil ik Theo Jacobs bedanken voor zijn voordracht. Ten tweede benoem ik Henk Wiebe van der Meulen tot de volgende ‘fotograaf van de maand’. De reden is dat Henk Wiebe, naast een kundig en bevlogen vogelfotograaf, vooral een sociaal bewogen mens is. Hij deelt zijn waarnemingen en ervaringen met eenieder die hij kent en gunt hun evenveel succes, zo niet meer. Een eigenschap die hem siert en hij behoort daarom in deze serie thuis, maar ook vanwege zijn prachtige foto’s.