1. Wie ben jij? Vertel eens iets over jezelf. Wie ben je, waar woon je, wil je iets vertellen over je leeftijd, beroep, je apparatuur. Heb je een website, dan kun je die hier ook noemen.
Ik ben Jan van Gastel, ik ben 78 jaar en woon in Huizen. Ik heb drie zonen en woon al 42 jaar heerlijk alleen. Mijn vriendin, waar ik al zo’n 35 jaar een relatie mee heb woont (ook alleen) dichtbij en zo genieten wij van het beste van twee werelden. Ik ben eerst opgeleid tot onderwijzer, daarna heb ik psychologie gestudeerd (afgestudeerd in 1980). Halverwege gestopt met promoveren. Ik vond onderzoek doen en schrijven leuk, maar vond me niet in het wereldje passen. Hoewel ik leuke, uitdagende banen heb gehad ga ik het er hier niet over hebben. Sinds mijn pensionering in 2010 denk er nooit meer aan en ik vind het weinig meer over mij zeggen.
Wat mij kenmerkt is, dat ik me niet op een ding kan en wil concentreren. Ik heb dan ook een aardig aantal hobby’s: tropische vissen, astronomie, natuurfotografie, microscopie, wandelen en sporten. Over astronomie – vooral over het waarnemen door een telescoop en amateurtelescoopbouw – heb ik een groot aantal artikelen geschreven in de bladen Zenit (Nederland) en Heelal (België). Ook geef ik al 13 jaar lang elk jaar een cursus in het maken van spiegels voor Newtontelescopen bij Sterrenwacht Almere, de enige cursus in Nederland en België. Voor geïnteresseerden: Cursus spiegels slijpen Almere .
Niet werken, maar sporten is altijd de rode draad geweest in mijn leven. Hardgelopen tot mijn zeventigste, daarna gaan mountainbiken. Dat doe ik nog steeds twee keer per week (niet elektrisch). Daarnaast doe ik al 12 jaar lang samen met mijn jongste zoon twee maal per week krachttraining in mijn eigen fitness-centrum op zolder. In totaal sport ik zo’n zeven uur per week. Primair omdat ik het leuk vind, maar zeker ook om niet in de val te trappen van tijdens het ouder worden steeds minder te gaan doen (omdat het niet meer hoeft, omdat het moeilijker gaat, enzovoorts) totdat het moeilijk of zelfs onmogelijk wordt om zelfs de gewone, dagelijkse dingen te doen: what you don’t use, you loose’. Zolang ik niks naars krijg, ga ik er van uit dat mijn genen mij gunstig gezind zijn en vul ik mijn tijd zo in dat ik fit blijf en kan blijven doen wat ik wil. En als mijn genen op zeker moment zeggen: “en nu is het welletjes geweest”, dan zien we wel weer verder…
Voor een aantal hobby’s heb ik een website en/of een YouTube kanaal:
Telescoopbouw: https://janvangastel.nl/Astronomy/index.htm
Artikelen over astronomie (grotendeels ook verschenen in Zenit en Heelal: https://janvangastel.nl/Astronomy/menu.htm
Mountainbiken (Youtube): https://www.youtube.com/playlist?list=PLEZRuoXqyci_kYBmvodnWLzYZwlc-RcwO
Natuurfotografie: https://janvangastel.nl/
2. Hoe en waarom ben je in de vogelfotografie verzeild geraakt? Doe je nog aan andere vormen van fotografie? Hoe lang fotografeer je al?
Ik ben in 1992 begonnen met vogels kijken. Ik leende een keer de verrekijker van mijn zoon toen ik ging wandelen en ik was meteen verkocht. Niet veel later kocht ik een Swarovski verrekijker en nog wat later een 90 mm Swarovski telescoop. Fotograferen interesseerde mij totaal niet….totdat ik mijn eerste mobiele telefoon had gekocht en daarmee door de telescoop een buizerd fotografeerde waar ik mijn telescoop op had gericht. Ik kocht een tweedehands Panasonic systeemcamera en een adapter om de camera achter de telescoop te plaatsen en ging digiscopen.
Op internet vond ik Digiscooppix, dat nu al een tijdje niet meer bestaat. Een van de eerste foto’s die ik daarop wilde zetten was er een van een houtduif, waarvan ik dacht dat het welhaast de perfecte foto was. Helaas kwam hij in het tijdelijk album, met wat korte opmerkingen, waarvan ik me alleen het uitgebeten wit nog herinner. Echte uitleg was er toen nog niet en ook geen herkansing. Fout is fout….je zoekt het maar uit. In 2013 ben ik ook foto’s op Birdpix gaan plaatsen en sinds een jaar of vier plaats ik ook foto’s op Deel de Natuur. Sinds enkele jaren fotografeer ik ook paddenstoelen en insecten, vooral libellen. Voor de website van Deel de natuur schrijf ik regelmatig artikelen, zoals over de bouw van mijn drijvende schuilhut, over het fotograferen van vliegende insecten en over de keuze van diffusers voor macrofotografie. Macrofotografiefoto’s plaats ik ook op Nederpix. Afhankelijk van het seizoen fotografeer ik vogels, paddenstoelen of insecten, soms met enige overlap.
In 2018 heb ik het digiscopen ingeruild voor het fotograferen met een camera. Eerst met een Panasonic-G9, later met een OM-systems OM-1. En daar fotografeer ik nog steeds mee. Voor vogels gebruik ik een 300 mm f4 lens, heel vaak met een 1.4x converter.
3. Wat vind je leuk aan het fotograferen van vogels? Zijn er ook minder leuke kanten aan?
Hier heb ik echt een tijdje over nagedacht, maar ik kan er niet echt de vinger op leggen. Ik vind het fotograferen van paddenstoelen en libellen bijvoorbeeld net zo leuk. Het is meer een soort drive….als ik met vogels bezig ben laat ik paddenstoelen en libellen vrijwel links liggen en dat geldt ook andersom. Voor vogels geldt als extra dat je je daaraan meer moet aanpassen omdat ze er anders vandoor gaan, wat zowel een nadeel als een positieve uitdaging is. En verschillende typen vogels vergen een verschillende benadering: eenden bijvoorbeeld fotografeer je op een heel andere manier dan zangvogels. Beslissingen die je neemt om betere foto’s van vogels te maken hebben, in vergelijking tot bijvoorbeeld het fotograferen van libellen of paddenstoelen, ook verder gaande consequenties. Ik heb bijvoorbeeld twee jaar geleden, besloten om vogels die zich op de grond of op het water bevinden niet meer van bovenaf te fotograferen
Omdat ik graag watervogels fotografeer impliceerde dat, dat ik een drijvende schuilhut moest bouwen voor situaties waar de oever niet langzaam in het water overgaat en dat ik op plekken waar dat wel het geval is vaak in de modder moet gaan zitten. Grote veranderingen, maar die leveren me wel betere foto’s op.
4. Heb je je ergens in gespecialiseerd? Wat kenmerkt jouw foto’s?
Niet bewust gespecialiseerd, maar ik fotografeer meest watervogels. Ik vind het heerlijk om vanaf begin maart met mijn drijfhut al in het donker het water in te gaan om eenden en andere vogels die op of bij het water leven te fotograferen. Ik sta ongeveer tot mijn middel in het water en dan is het wachten of er iets in de buurt komt. Ik vind het heerlijk….niemand ziet je en je bent een met het water, vooral als het nevelig is.
Op plekken waar het water en de oever langzaam in elkaar over gaan zet ik vaak een camouflagehekje voor me neer zodat ik minder gemakkelijk gezien word. Daar ga ik dan achter zitten, met de camera op een ‘groundpod’ en op de camera een externe monitor, die ik ook in mijn drijvende hut gebruik. Ik zou niet weten wat mijn foto’s kenmerkt. Ik probeer actiefoto’s te maken, maar daarin ben ik zeker niet de enige. Ik merk ook, dat ik een beetje terugkom van vogels heel groot in beeld tegen een egale achtergrond en dat ik meer van de habitat en van de sfeer zoals ik die beleef wil meepakken.
5. Hoe werk je meestal? Vanuit de auto? Vanuit een schuilhut? Wandelend?
Heel wisselend. Wandelend niet vaak (meer) omdat dat meestal weinig oplevert. Uitzonderingen daargelaten, zoals de boomkruiper die ik onlangs fotografeerde.
Ik wandelde ook wel door de Eempolders om grutto’s en andere weidevogels in de vlucht te fotograferen, maar dat doe ik bijna nooit meer. Die beesten hebben geen leven door al die fotografen, vogelaars, excursies en wandelaars die daar, vooral in het weekend rondlopen. Soms fotografeer ik vogels vanuit de auto. Meestal fotografeer ik staand of zittend, al dan niet gecamoufleerd, op plekken waar ik denk dat vogels zullen komen. Ik doe dat gewoonlijk aan de waterkant of vanuit mijn drijfhut.
6. Hoe probeer je verstoring van de natuur te voorkomen?
Een punt heb ik al genoemd in punt 5 hierboven: bepaalde dingen niet meer doen. Wat ik ook doe, is vroeg proberen aan te komen, zodat vogels me minder gemakkelijk opmerken. Maar in hoeverre dat lukt… Ook benader ik geen vogels die zitten te broeden. Helemaal zonder verstoring werken is denk ik lastig. Als vogels langs een pad zitten, verstoor je ze al als je over dat pad loopt. Deelnemen aan groepsactiviteiten zoals excursies doe ik ook niet en ik ga ook niet naar zeldzame vogels waar heel vogelend Nederland heen gaat. Ieder zijn of haar hobby, maar dit is niet de mijne. Ik vind zeldzame vogels ook niet interessanter of mooier dan algemene vogels. En soms worden zeldzame vogels algemeen zoals de grote zilverreiger en de Cettis’ zanger en dan zie ik ze alsnog. Ik heb geen haast.
7. Wat zijn je favoriete gebieden of landen?
In Nederland zijn de Huizer pier en de Stille Kern mijn favoriete gebieden. Vooral de Stille Kern vind ik erg leuk. Soms zit ik daar uren in mijn buggy (die ik dan als lage stoel gebruik) aan de waterkant achter een camouflagehekje te wachten of er watervogels op fotografieafstand willen komen. Zowel bij de Huizer pier als de Stille Kern ga ik ook met mijn drijvende hut het water in.
Aan het eind van de Huizer pier ga ik vaak dicht bij het water op de stenen zitten om langsvliegende vogels te fotograferen. Mijn favoriete andere land is Duitsland. Ik mag graag naar de Eifel gaan om rode wouwen te fotograferen. Ook de waterspreeuw staat op mijn Duitslandlijstje, maar die heb ik daar nog niet gezien.
8. Wat zou je nog graag willen doen op vogelfotografie-gebied? Welke foto wil je nog maken?
Ik zou nog wel een paar mooie foto’s van uilen willen maken en van een zeearend en een visarend. Nog nooit in de gelegenheid geweest, uilen zelfs nog nooit gezien, behalve dan in het donker vliegend.
9. Heb je nog een leuk verhaal over je fotografie-avonturen?
Niet echt een leuk, maar wel een duur verhaal.
Vorig voorjaar stond ik met mijn drijfhut in het water bij de Huizer pier en wilde naar de overkant. Er is daar wel een plek waar je gemakkelijk over kunt steken, maar ik wilde niet eerst een paar honderd meter door het water lopen, dus probeerde het wat dichter tegenover de plek waar ik wilde uitkomen. Het water bleef ongeveer een centimeter onder de bovenrand van mijn waad pak, dus het lukte. Een half uurtje later moest er een nieuwe batterij in mijn camera. Die zat in een zak aan de voorkant van mijn waadpak. De nieuwe batterij in de camera gedaan en gewacht tot er een vogel in de buurt kwam en….. toen startte de camera niet op. Er was water in de zak waar die batterij in zat gelopen, dus ik had een natte batterij in de camera gestopt. Niet gezien omdat het nog niet licht genoeg was in mijn schuiltentje, niet gevoeld vanwege mijn koude handen. Enfin….camera niet te repareren en niet verzekerd, dus ik moest een nieuwe kopen.
10. Welke rol speelt Birdpix voor jou als fotograaf?
Ik heb veel geleerd van Birdpix en doe dat nog steeds, zowel van de commentaren op foto’s van mijzelf en anderen als van het kijken naar foto’s van andere fotografen. Birdpix is een van de twee fora waarop ik vogelfoto’s plaats (daarnaast op Deel de Natuur). Ik doe niet aan algoritme gestuurde social media als facebook en instagram.
11. Wat zijn jouw tips voor andere vogelfotografen?
De belangrijkste tip: neem duidelijke beslissingen over wat je wel of juist niet (meer) wilt doen als je betere foto’s wilt maken en houd je aan die beslissingen. Ik vertelde bij punt 3 al dat ik op een gegeven moment besloten heb geen foto’s meer van bovenaf te maken van vogels die zich op de grond of in het water bevinden. Een andere beslissing zou kunnen zijn: ik fotografeer geen stilzittende vogels meer maar maak alleen nog foto’s waar actie in zit. Dus bijvoorbeeld geen grutto die op een paal zit, maar een die op een paal landt of er van af vliegt. Of je zou kunnen besluiten: dit jaar wandel ik niet rond maar ga zitten op een plek met een mooie achtergrond en wacht op wat er langs komt. Een andere tip is: doe wat je zelf leuk vindt om te doen. Laat je wel inspireren door foto’s van anderen, vooral door hoe die anderen tot jou aansprekende foto’s gekomen zijn, maar kies daar dan datgene uit wat jou aanspreekt en wat past bij wat jij wilt met je vogelfoto’s.
12. Wat vind je je beste foto, en vertel er eens iets over? Hoe en wanneer heb je hem gemaakt?
Wat ik mijn beste foto vind verandert van tijd tot tijd. Tegenwoordig meestal een foto die ik vanaf een laag standpunt, vanuit mijn drijvende schuilhut of zittend langs het water gemaakt heb. Het gaat mij daarbij vooral om de sfeer die de foto oproept. Het zijn ook foto’s die ik niet precies zo gepland heb, waarin het toeval een belangrijke rol speelt. De foto die bij me opkwam toen ik deze regels begon te schrijven is die van de fuut.
Gefotografeerd op een enigszins nevelige ochtend in juni 2024 vanuit mijn drijfhut bij de Huizer pier. Maar ook de foto van de wilde eend vind ik zelf erg mooi. Hiervoor zat ik in de modder langs het water in de Stille Kern achter mijn camouflagehekje. Camera zoals gewoonlijk op mijn ‘groundpod’ statief met op de hotshoe een externe monitor. Ik zat er al zeker drie uur, want ik was veel te vroeg gearriveerd en moest lang wachten tot er genoeg licht was. Geen vogel te zien en de kudde Konikpaarden kwam al etend en ruziënd steeds dichterbij, uiteindelijk zo dichtbij dat ik er een beetje bang van werd. Net toen ik op wilde stappen landden er twee wilde eenden verderop op het water. Ze waren onrustig en ik dacht die gaan er zo weer vandoor. Camera ingesteld op precapture en op een van de eenden gericht en inderdaad….zo’n 10 seconden later vloog hij op en had ik die foto. Snel mijn spullen opgepakt en weggegaan en nog geen minuut later kwamen de paarden op nog geen 20 meter langs rennen. Dit was het type foto dat ik daar graag wilde maken en ik was er erg blij mee.
13. Wie wil je benoemen tot fotograaf van de komende maand, en waarom?
Ik wil graag Gejo Wassink voordragen voor de volgende maand. Ik ken zijn naam al van de tijd dat ik nog op Digiscooppix zat. Gejo digiscoopte doen ook nog. Hij is dacht ik een paar jaar eerder met een gewone camera gaan fotograferen dan ik. Hij was ook de eerste waarvan mij de foto’s van dodaarzen opvielen. Ik dacht toen ‘die wil ik ook wel fotograferen’ en uiteindelijk is dat ook gelukt.